Languedoc

Toen barones Philippine de Rothschild en haar zonen in 1998 op zoek waren naar nieuw terroir, kwamen ze niet uit in Bordeaux maar in Limoux, in de uitlopers van de Pyreneeën. Het eeuwenoude Domaine de Lambert, ooit bezit van de abdij van Saint-Polycarpe, werd omgedoopt tot Domaine de Baronarques en vijf jaar lang volledig gerenoveerd voordat er ook maar één fles werd gemaakt. De eerste jaargang, 2003, behoorde meteen tot de allereerste lichting van de toen nieuwe AOC Limoux rouge. Het domein is daarmee het enige Languedoc-adres van de familie achter Château Mouton Rothschild, Opus One en Almaviva, en dat is te merken aan alles: de aanpak, de precisie en de ambitie. In 2023 werden de wijnen als eerste Limoux ooit gelanceerd via La Place de Bordeaux, het handelsnetwerk van de grote châteaux. Het terroir verklaart waarom de familie juist hier neerstreek. De 43 hectare wijngaard ligt op 250 tot 350 meter hoogte op klei en kalksteen, precies op het kruispunt van Atlantische en mediterrane invloeden, met de Pyreneeën als verkoelende buur. Voor de rode wijnen groeien er bordeauxrassen als merlot en beide cabernets naast syrah, grenache en malbec; voor de witte is er chardonnay die op deze hoogte een spanning en frisheid krijgt die Decanter aan 93 punten hielp. La Capitelle de Baronarques is de tweede wijn van het domein, genoemd naar de capitelles, de droogstenen hutjes die overal in de wijngaarden van de Languedoc staan. De rode combineert merlot en syrah met een scheut malbec, de witte is pure chardonnay die deels op nieuwe vaten rijpt. Voor Grapes & Barrels is dit de kans om de Rothschild-signatuur in huis te halen voor een fractie van wat de Bordeaux-namen van de familie kosten.

Picpoul de Pinet is een van de meest karakteristieke witte wijnen van de Languedoc en Beauvignac is een van de meest betrouwbare namen binnen deze appellation. Het domaine ligt aan de oevers van het Bassin de Thau, de grote lagune ten westen van Montpellier die de appellation haar unieke karakter geeft: zout, ziltig en doordrenkt van de Middellandse Zee. Het water van het Bassin weerspiegelt de zon en creëert een microklimaat dat warmer en ziltiger is dan het binnenland. Picpoul, letterlijk vertaald als 'lip-prikker', verwijst naar de hoge zuurgraad van deze druif, en het is precies die zuurgraad die Picpoul de Pinet zo geschikt maakt bij zeevruchten. Beauvignac maakt zijn Picpoul op de klassieke manier: koude vergisting in roestvrijstalen tanks, vroege botteling om de frisheid te bewaren, geen hout, geen zuurstofcontact. Het resultaat is een wijn die schoon, direct en ongecompliceerd is: citroen, groene appel, een vleugje anijs en die typische ziltige mineraliteit die de lagune verraadt. Beauvignac is een wijn die niet nagedacht hoeft te worden: hij is direct lekker, direct fris en direct bij alles wat uit de zee komt. Bij oesters, mosselen, coquilles Saint-Jacques, crevetten, sushi of simpelweg als aperitief op een warme dag.

Vignerons du Sommièrois is de coöperatie van wijnboeren rond Sommières, een middeleeuws marktstadje tussen Nîmes en Montpellier waar de langste bewaarde Romeinse brug van Frankrijk al bijna tweeduizend jaar over de rivier de Vidourle ligt. De coöperatie bestaat sinds 1923 en bewerkt met haar leden ruim 600 hectare in zeven dorpen rond het stadje. Coöperaties hebben in de Languedoc lang een stoffig imago gehad, maar juist hier zie je wat er gebeurt als een groep telers samen voor kwaliteit kiest: lagere opbrengsten, latere oogst en selectie per perceel, met de schaalvoordelen van een gedeelde kelder. Onder het label Chemin de la Pinède, letterlijk: het pad door het dennenbos, bottelt de coöperatie haar soepele rode IGP Pays d'Oc van syrah en grenache. De wijngaarden liggen op kalkstenen heuvels begroeid met garrigue, dennen en wilde kruiden, en dat proef je terug: pruim, kers, tijm en rozemarijn, een vleugje Middellandse Zee en warme tannines die in de jeugd stevig zijn maar snel openen. De vergisting verloopt langzaam en de rijping op eiken vaten geeft structuur zonder overdadige houtsmaken. Het resultaat is een wijn voor bij de barbecue in de zomer en de stoofpot in de winter. Zet deze rode Languedoc naast gegrild lams- en varkensvlees, Provençaalse stoofgerechten, pittige pastasauzen en rijpe kazen. Een veelzijdige tafelwijn met karakter en een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding.

Corbières is een van de stoerste appellaties van de Languedoc. Gelegen in het departement Aude, ten zuiden en westen van Narbonne, beslaat Corbières een uitgestrekt heuvellandschap van kalkstenen rotsen, schiste en zandige bodems, begroeide met garrigue en doorkruist door diepe ravijnen. Het is een ruig, onherbergzaam landschap dat weinig toegeeflijk is maar wijnen produceert van een rauwheid en een authenticiteit die de nieuwerwetse, gepolijste Languedoc-wijnen van de kustvlakte missen. Domaine de Mont Auriol werkt in het hart van dit landschap met de oudste en meest karakteristieke druif van de appellation: Carignan. Carignan is een druif die lange tijd verguisd werd als producent van grote hoeveelheden ordinaire wijn, maar die op arme bodems en met lage opbrengsten van een compleet ander niveau is. Oude Carignan-wijnstokken van vijftig jaar en ouder produceren wijnen met een intensiteit, mineraliteit en een specifiek kruidig-pepperig karakter dat uniek is voor de Corbières. De blend van Mont Auriol combineert de Carignan met Grenache en Syrah. De Grenache voegt rijpheid en warmte toe, de Syrah kleur en structuur. De rijping vindt plaats in grote cementcuves en gebruikte eiken vaten: de houtinvloed is bescheiden, het fruit en het karakter van de druiven en het terroir staan centraal. Wat Domaine de Mont Auriol onderscheidt is de authenticiteit: geen marketingwijn, geen opgemaakte labels, maar directe, eerlijke expressie van een terroir dat zijn eigen regels stelt. De wijnen vergen enige geduld (twee tot drie jaar na de oogst of langer) maar belonen de wachter met complexiteit en diepgang. De Corbières van Mont Auriol hoort bij krachtige gerechten: cassoulet, wild, varkensribben van de grill, ouderwetse stoofpotten en sterke kazen uit de Pyreneeën.

Domaine de Montmarin ligt op een van de hogere kalkstenen plateaus van de centrale Languedoc, waar de hoogte de temperaturen modereert en de druiven een frisheid geeft die op de warmere vlaktebodems moeilijker te bereiken is. Dit terroir-voordeel is zichtbaar in de wijnen: meer spanning, meer lengte, meer complexiteit dan men van de Languedoc zou verwachten. Het domaine werkt met een klassiek Languedoc-assortiment van rode druiven, maar voegt er ook witte wijnen aan toe die in de Languedoc te zelden de aandacht krijgen die ze verdienen. Vermentino, Grenache Blanc en Viognier gedijen goed op de kalkstenen hellingen en produceren witte wijnen die geurig en fris zijn, met citrusfrisse zuren en een mineraliteit die de kalksteenbodem verraadt. De rode Montmarin-wijnen zijn gemaakt op basis van Grenache, Syrah en Mourvèdre, de klassieke Languedoc-blend die hier op hogere gronden een elegantere expressie vindt dan op de vlaktebodems van de kust. De rijping in eiken vaten van twee tot drie jaar oud is terughoudend: de houtinvloed is aanwezig maar ondergeschikt aan het fruitkarakter. Montmarin werkt biologisch: geen herbiciden, beperkt gebruik van koperpreparaten, handmatige bewerking van de grond. De bodemgezondheid is een prioriteit en de wijnen reflecteren dit in hun levendigheid en frisheid. De rode Montmarin doet het goed bij lamsgerechten, gevogelte en milde kazen; de witte wijnen begeleiden vispastei, gegrilde zeebaars en aperitief-hapjes.

De Minervois is een van de meest historische en meest karaktervolle appellaties van het Languedoc, vernoemd naar het middeleeuwse stadje Minerve dat als een adelaarsnest op een karstplateau troont boven de riviertjes Cesse en Brian. Dit is het land van de Katharen, de ketterbeweging die hier in de 13e eeuw haar laatste refugium had en die door de kruisridders van de Albigenzen-kruistocht werd uitgewist. De herinneringen zijn versteend in de rotsen van de Minervois; de wijnen zijn er een levende erfenis van. Pierre Fil werkt hier met de overtuiging van iemand die gelooft dat zijn streek zijn eigen taal spreekt en die geen behoefte heeft aan internationale accenten. Geen Cabernet Sauvignon, geen Merlot, geen concessies aan de wensen van de markt: alleen de druiven die dit terroir begrijpen en die dit terroir begrijpen, de Mourvèdre, de Syrah, de Grenache en de Carignan. Dit is Languedoc als het zijn eigen verhaal vertelt. De piramide van Fil is doordacht en coherent. Le Fil Rouge, onder het IGP Pays Cathare-label, is de instapwijn: direct drinkbaar, toegankelijk en representatief voor de Languedoc-stijl van fris fruit met Mediterrane warmte. Heledus en Orebus zijn de middengamma: meer diepgang, meer complexiteit, meer terroir. Heledus is vernoemd naar het riviertje dat door de Minervois stroomt; Orebus naar de donkere god van de Griekse onderwereld, een naam die de intensiteit van de wijn suggereert zonder overdrijving. De cuvée Mourvèdre is het hoogtepunt van het assortiment: in het warme, droge mediterrane klimaat van de Minervois bereikt Mourvèdre een rijpheid en een geurigheid die in koelere gebieden onmogelijk is. Mourvèdre heeft warmte nodig om zijn volle potentieel te tonen: rijpe tannines, een explosie van wilde bessen, gedroogde kruiden, viooltjes en een mineralige aardse ondertoon die de kalkstenen bodem verraadt. Dit is een wijn voor de bewaarder: jong tannineus en compact, maar na vijf jaar of meer openend tot een complexiteit die zelfs de scepticus overtuigt. De rosé 'Le Coup de Fil' is de luchtige kant van Pierre Fil: de naam is een woordspeling op zijn eigen achternaam (fil = draad, draad/lijn) en op het begrip 'een belletje doen' (coup de fil). Licht gekoeld op een warme Languedoc-dag is dit de ideale zomerwijn: fris, aromatisch en direct lekker. Van de toegankelijke Fil Rouge tot de bewaarwaardige Mourvèdre-cuvée: elke fles draagt de naam en het karakter van de Minervois zonder omwegen. Op tafel gaan de rode wijnen van Fil goed samen met gerechten van de Languedoc en de Provence: cassoulet, wild zwijn, gegrild lams- en varkensvlees, Roquefort en oude Ossau-Iraty. De rosé hoort bij barbecue, tapas en lichte mediterrane hapjes.