Oostenrijkse wijn is wijn uit het oosten van Oostenrijk, uit Niederösterreich, het Burgenland, de Steiermark en Wenen, waar vooral droge witte wijn wordt gemaakt met Grüner Veltliner als belangrijkste druif. Daarnaast maakt het land strakke, droge Riesling en sappige tot stevige rode wijn van Zweigelt, Blaufränkisch en St. Laurent. Op steeds meer etiketten staat DAC: een herkomstnaam die garandeert dat de wijn typisch is voor zijn gebied. In deze gids lees je welke druiven en gebieden ertoe doen, hoe je een etiket leest en welke fles je kiest.
In het kort
Oostenrijk is in de eerste plaats een wit wijnland. Grüner Veltliner geeft frisse wijn met groene appel en witte peper, Riesling uit de Wachau en het Kamptal hoort bij de beste droge Rieslings ter wereld. Het rood is sappig en kruidig: Zweigelt voor elke dag, Blaufränkisch voor wie diepgang zoekt. DAC op het etiket betekent gecontroleerde herkomst met een vaste stijl; in de Wachau vertellen Federspiel en Smaragd je hoe licht of vol de wijn is.
Grapes & Barrels
Onze flessen uit Oostenrijk
Wachau DAC
Weingut Lagler Grüner Veltliner Himmelsrichtungen Federspiel
Weingut Lagler is een familiebedrijf in Spitz an der Donau met wortels die teruggaan tot 1789. De familie bewerkt zo'n 14 hectare, grotendeels steile stenen terrassen op karige verweringsbodems van oergesteente, waar de warmte van het Donaudal en koele lucht uit het Waldviertel elkaar ontmoeten. Er wordt met de hand geoogst en bewust op lage opbrengsten gestuurd. Deze Grüner Veltliner is een Ortswein uit Spitz in de categorie Federspiel: de klassering van de Vinea Wachau voor slanke, frisse wijnen met ingetogen alcohol, gemaakt om met plezier gedronken te worden. De naam Himmelsrichtungen ('windstreken') verwijst naar de herkomst uit percelen rond Spitz met uiteenlopende liggingen. Falstaff beloonde jaargang 2024 met 92 punten en roemde het sappige, elegante karakter: fijne perenfruit, weidekruiden en een zilte mineraliteit met een vleugje bloesemhoning in de afdronk. Een veelzijdige Wachau-klassieker voor elke dag.
Wachau DAC
Weingut Lagler Riesling Ried 1000Eimerberg Smaragd
De 1000-Eimerberg is hét landschapsicoon van Spitz: een berg die pal boven de Donau oprijst, met enkele van de steilste stenen terrassen van de hele Wachau, hellingen tot zo'n 70%. Zijn naam dankt hij aan de overlevering dat de berg in goede jaren duizend emmers wijn opleverde, omgerekend ruim 50.000 liter. De bodem is bijzonder: een marmer-rendzina van marmer en paragneis, de humusrijkste wijngaardbodem van de Wachau, die op deze droge zuidhelling water en voedingsstoffen vasthoudt. Juist Riesling voelt zich thuis op deze kristallijne verweringsbodems en levert er strakke, racige wijnen. Voor de familie Lagler, die hier sinds 1789 in Spitz wijn maakt en met de hand oogst, is dit een van de paradepaardjes: jaargang 2023 werd door Falstaff bekroond met 95 punten. Een Smaragd, de hoogste klassering van de Vinea Wachau, die kracht en finesse verenigt en nog jaren kan rijpen.
Kamptal DAC
Weingut Ludwig Ehn Riesling Langenlois Urgestein
Weingut Ludwig Ehn is een familiebedrijf in Langenlois, de grootste wijnstad van Oostenrijk, en maakt al sinds 1859 wijn in het Kamptal. Inmiddels staat de vijfde generatie aan het roer: Ludwig Ehn leidt het domein samen met zijn zus. Hun credo, "zo natuurlijk mogelijk, zo flexibel als nodig", vertaalt zich in gezonde bodems, het achterwege laten van insecticiden en herbiciden en zo min mogelijk ingrijpen in de kelder. Zo'n 15 hectare wijngaarden rond Langenlois, met toplocaties als Panzaun, Spiegel en Heiligenstein, vormen de basis; Riesling en Grüner Veltliner spelen er de hoofdrol. Deze Riesling groeit op Urgestein: verweerd oergesteente, de bodem die Kamptal-riesling zijn kenmerkende spanning en mineraliteit meegeeft. Samen met het koele klimaat van het Kamptal zorgt dat voor de frisheid en het aromatische raffinement waar de wijnen van Ehn om bekendstaan.
Kremstal DAC
NÖ Landesweingut Grüner Veltliner
Grüner Veltliner is het paradepaardje van Oostenrijk, en nergens is dat beter te begrijpen dan aan de oevers van de Donau. De Kremstal DAC, met zijn lössbodems en markante temperatuurverschillen tussen dag en nacht, is bij uitstek geschikt voor deze druif die frisheid, kruidigheid en mineraliteit combineert op een manier die buiten Oostenrijk zelden wordt geëvenaard. Het NÖ Landesweingut maakt van deze GV een droge, heldere witte wijn die het karakter van de regio goed weergeeft: licht, levendig en puur.
Wagram DAC
Weingut Josef Fritz Ried Mordthal 1 ÖTW
De Roter Veltliner is een zeldzame autochtone Oostenrijkse druif die bijna uitsluitend in het Wagram wordt geteeld. Weingut Josef Fritz maakt van deze oude druif een uitgesproken, karaktervolle wijn van de Ried Mordthal: een van de beste wijngaardlagen van het gebied. Bijzonder voor liefhebbers van authentieke druivenrassen.
Mittelburgenland DAC
Weingut Kerschbaum Blaufränkisch
Een elegante Blaufränkisch van Weingut Kerschbaum met diepgang: rijp fruit, verfijnde kruidigheid en een mooie balans tussen kracht en finesse. Op zijn best bij gebraden lamsvlees, gulasch of een stevige stoofschotel.
Weinviertel DAC
Schloss Bockfliess Majestät St. Laurent
Schloss Bockfliess is een historisch slotwijngoed in het Weinviertel, ten noorden van Wenen, met wortels die teruggaan tot 1168. Onder het landgoed ligt een monumentale gewelfde wijnkelder uit 1670, compleet met kunstig bewerkte houten wijnpersen. Sinds 2000 is de gerenommeerde wijnbouwersfamilie Pfaffl, met Roman Josef Pfaffl als wijnmaker, verantwoordelijk voor de wijngaarden en de vinificatie, met een duidelijke focus op gebieds- en druiventypische wijnen. De Majestät St. Laurent is het rode paradepaardje van het huis. De druiven profiteren van het Pannonisch-continentale klimaat van de wijngaard Hochfeld: warme dagen voor rijpheid, koele nachten voor frisheid. Het resultaat werd door wijngids Falstaff beloond met hoge scores en omschreven als sappig en elegant, met rijpe, goed verweven tannines. Een Oostenrijkse klassieker die bewijst dat St. Laurent tot de grote rode druiven van het land behoort.
Kremstal DAC
NÖ Landesweingut Zweigelt
Het NÖ Landesweingut is het staatsdomein van Neder-Oostenrijk, gevestigd in Krems aan de Donau, het hart van de Kremstal DAC. Als staatsdomein heeft het een educatieve én commerciële rol: de wijnen moeten toegankelijk en representatief zijn voor de regio. Zweigelt is het meest geplante rode druivenras van Oostenrijk, een kruising van Blaufränkisch en Sankt Laurent. Het levert soepele, fruitige rode wijnen die weinig hoeven te rijpen maar altijd voldoening geven.
Waar komt Oostenrijkse wijn vandaan?
Het westen van Oostenrijk bestaat uit Alpen; daar groeit nauwelijks wijn. De wijngaarden liggen bijna allemaal in het oosten, waar het land overgaat in de Pannonische vlakte richting Hongarije. Het grootste deel ligt in Niederösterreich, langs de Donau en in het heuvelland ten noorden van Wenen. Het Burgenland, tegen de Hongaarse grens, is warmer en maakt het meeste rood. De Steiermark in het zuiden en de stad Wenen zijn kleiner, maar hebben elk een eigen stijl.
Het klimaat verklaart de smaak. Warme, zonnige dagen laten de druiven goed rijpen, koele nachten houden de zuren vast. Langs de Donau stroomt 's nachts koude lucht uit het noordelijker Waldviertel de dalen in. Dat geeft de wijnen hun typische combinatie: rijp fruit, maar altijd fris en droog. Bekijk alle gebieden en producenten op onze pagina wijngebieden in Oostenrijk.
Welke druiven groeien er in Oostenrijk?
Ongeveer twee derde van de Oostenrijkse wijngaarden staat vol witte druiven, en de belangrijkste daarvan is Grüner Veltliner: ongeveer een derde van alle aanplant. Daarnaast is Riesling de grote naam op de stenige hellingen langs de Donau. Kleinere witte druiven zijn Gelber Muskateller, hier droog en licht gemaakt, Weissburgunder (Pinot Blanc) en de zeldzame Roter Veltliner, die ondanks zijn naam witte wijn geeft en vooral in het Wagram staat.
Voor rood heeft Oostenrijk drie eigen druiven. Zweigelt is de meest geplante blauwe druif, in 1922 gekweekt door Fritz Zweigelt als kruising van Blaufränkisch en St. Laurent. Blaufränkisch, in Duitsland Lemberger en in Hongarije Kékfrankos, is de serieuze rode druif van het Burgenland. St. Laurent is verwant aan Pinot Noir en geeft zachte, fluwelige wijn.
| Druif | Kleur | Smaak | Onze fles |
|---|---|---|---|
| Grüner Veltliner | Wit | Groene appel, citrus, witte peper; van licht en sappig tot vol en kruidig | Lagler Himmelsrichtungen Federspiel |
| Riesling | Wit | Perzik, abrikoos, citrus en een strakke, minerale spanning; bijna altijd droog | Ehn Riesling Langenlois Urgestein |
| Gelber Muskateller | Wit | Vlierbloesem, druif en groene appel, maar droog en licht | NÖ Landesweingut Gelber Muskateller |
| Roter Veltliner | Wit | Peer, noten en kruiden; ronder en voller dan Grüner Veltliner | Josef Fritz Ried Mordthal 1 ÖTW |
| Zweigelt | Rood | Sappige kers, zachte tannine, licht kruidig | NÖ Landesweingut Zweigelt |
| Blaufränkisch | Rood | Bramen, donkere kers, peper en frisse zuren | Kerschbaum Blaufränkisch |
| St. Laurent | Rood | Fluwelige kers en zachte kruiden, verwant aan Pinot Noir | Schloss Bockfliess Majestät St. Laurent |
De wijngebieden: van de Wachau tot het Burgenland
Oostenrijk telt een handvol bekende wijngebieden, en elk heeft een eigen druif of stijl. Langs de Donau ligt een rij gebieden die vooral om wit draaien; in het Burgenland draait alles om rood. Dit zijn de gebieden waar onze producenten werken:
| Gebied | Wat is het? | Onze producent |
|---|---|---|
| Wachau | Smal Donaudal tussen Melk en Krems met steile stenen terrassen; Grüner Veltliner en Riesling, ingedeeld in Steinfeder, Federspiel en Smaragd. | Weingut Lagler (Spitz) |
| Kremstal | Gebied rond de oude wijnstad Krems, direct naast de Wachau; Grüner Veltliner en Riesling van löss en oergesteente. | NÖ Landesweingut (Krems) |
| Kamptal | Dal van de rivier de Kamp rond Langenlois; Grüner Veltliner op löss, Riesling op oergesteente. | Weingut Ludwig Ehn (Langenlois) |
| Wagram | Lössterras langs de Donau tussen Krems en Wenen; volle Grüner Veltliner en de zeldzame Roter Veltliner. | Weingut Josef Fritz |
| Weinviertel | Het grootste wijngebied van Oostenrijk, tussen de Donau en de Tsjechische grens; frisse, peperige Grüner Veltliner. | Schloss Bockfliess, Weingut Pfaffl |
| Mittelburgenland | Rodewijngebied in het Burgenland bij de Hongaarse grens, bijgenaamd Blaufränkischland. | Weingut Kerschbaum (Horitschon) |
| Steiermark | Heuvelachtig zuiden bij de Sloveense grens; vooral Sauvignon Blanc en Gelber Muskateller. | Nog niet in ons assortiment |
| Wenen | Wijngaarden binnen de stadsgrenzen; bekend om Gemischter Satz, een veldmenging van witte druiven. | Nog niet in ons assortiment |
De Wachau is het beroemdste gebied: een dal dat als cultuurlandschap op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, met terrassen die met de hand zijn aangelegd. Het Kremstal en het Kamptal sluiten daar direct op aan, met dezelfde twee hoofdrolspelers: Grüner Veltliner en Riesling. Het Wagram heeft diepe lössbodems, fijne door de wind afgezette leem, die vollere wijnen geven. Het Weinviertel is het grootste gebied en de thuisbasis van de lichte, peperige Grüner Veltliner. In het Burgenland is het Mittelburgenland zo sterk op Blaufränkisch gericht dat het de bijnaam Blaufränkischland draagt.
Twee gebieden hebben we nog niet in ons assortiment, maar ze horen in elke gids. De Steiermark, in het heuvelachtige zuiden, staat bekend om strakke Sauvignon Blanc en geurige Gelber Muskateller. Wenen is een van de weinige hoofdsteden met serieuze wijngaarden binnen de stadsgrenzen. De specialiteit daar is Gemischter Satz: verschillende witte druiven die door elkaar in één wijngaard staan en samen worden geoogst en vergist.
Wat betekent DAC op het etiket?
DAC staat voor Districtus Austriae Controllatus, Latijn voor gecontroleerd Oostenrijks district. Het is de Oostenrijkse tegenhanger van de Franse AOC, met één belangrijk verschil: een DAC beschermt niet alleen de herkomst, maar ook de typische druif en stijl van dat gebied. Weinviertel DAC was begin jaren 2000 de eerste en is gereserveerd voor Grüner Veltliner. Kamptal DAC, Kremstal DAC en Wachau DAC staan vooral voor Grüner Veltliner en Riesling, Mittelburgenland DAC voor Blaufränkisch. Zie je dus Kamptal DAC op een fles, dan weet je zonder druivennaam al welke kant het opgaat.
Binnen de meeste DAC's geldt een herkomstpiramide met drie treden, vergelijkbaar met die van de Bourgogne:
- Gebietswein: wijn uit het hele gebied, zoals de Grüner Veltliner van het NÖ Landesweingut uit het Kremstal.
- Ortswein: wijn uit één gemeente, met de plaatsnaam op het etiket, zoals de Riesling Langenlois van Ludwig Ehn.
- Riedenwein: wijn uit één benoemde wijngaard. Ried betekent wijngaard; denk aan de Ried Heiligenstein van Ehn of de Ried Dürrau van Kerschbaum.
De Wachau heeft daarnaast eigen klassen, vastgelegd door de producentenvereniging Vinea Wachau. Ze vertellen hoe rijp en vol de wijn is. Steinfeder is de lichtste, met hooguit 11,5% alcohol. Federspiel is slank en fris, tussen 11,5 en 12,5%. Smaragd is de rijpste en meest geconcentreerde categorie, vanaf 12,5%, en vernoemd naar de groene smaragdhagedis die op de warme terrassen leeft. Alle drie zijn droog.
Op wijnen uit onder meer het Kamptal, Kremstal en Wagram zie je soms de afkorting ÖTW. Dat is de vereniging Österreichische Traditionsweingüter, die de beste wijngaarden van haar leden zelf classificeert. 1 ÖTW staat voor Erste Lage, te vergelijken met een premier cru. Een voorbeeld is de Ried Mordthal 1 ÖTW van Josef Fritz.
Hoe smaakt Oostenrijkse wijn?
Grüner Veltliner ruikt naar groene appel, peer en citrus, met een kruidig, peperig randje dat Oostenrijkers het Pfefferl noemen. Een lichte versie uit het Weinviertel is fris en sappig, een Smaragd uit de Wachau voller, met rijp geel fruit en een romige textuur. Riesling is hier bijna altijd kurkdroog: perzik, abrikoos en citrus, met een strakke zuurgraad en een minerale, stenige toets die van de rotsbodems komt.
Het rood is sappiger en frisser dan veel mensen verwachten. Zweigelt smaakt naar kersen, met zachte tannine: het stroeve gevoel in je mond is hier mild. Blaufränkisch is dieper en kruidiger, met bramen, donkere kers en zwarte peper, en frisse zuren die de wijn levendig houden. St. Laurent zit daartussen: fluwelig, met kers en een lichte kruidigheid die aan Pinot Noir doet denken.
Waarom is Oostenrijkse wijn zo goed geworden?
In 1985 kwam aan het licht dat enkele handelaren goedkope wijn hadden vermengd met diethyleenglycol, om die zoeter en voller te laten smaken. Het glycolschandaal bracht de export vrijwel tot stilstand. Oostenrijk reageerde met een van de strengste wijnwetten van Europa, en een nieuwe generatie wijnmakers koos voor kleine oogsten, droge wijn en herkomst. Het resultaat van die omslag proef je vandaag: Oostenrijk staat nu bekend om precieze, eerlijke wijnen, en de beste Grüner Veltliners en Rieslings worden in één adem genoemd met grote witte wijnen uit Frankrijk en Duitsland.
Welke Oostenrijkse wijn kies je?
Wij werken in Oostenrijk met familiebedrijven en een paar bijzondere huizen. Twee namen lichten we graag uit. Weingut Lagler maakt sinds 1789 wijn in Spitz an der Donau, op zo'n 14 hectare steile terrassen in de Wachau, met handoogst en bewust lage opbrengsten. Weingut Ludwig Ehn werkt sinds 1859 in Langenlois, de grootste wijnstad van Oostenrijk, inmiddels in de vijfde generatie en met het duurzaamheidskeurmerk Nachhaltig Austria. Een paar routes:
- Voor elke dag, wit: de Grüner Veltliner Himmelsrichtungen Federspiel van Lagler, de Grüner Veltliner van het NÖ Landesweingut of de Oadaxl van Schloss Bockfliess. Fris, sappig en direct op dronk.
- Voor Riesling-liefhebbers: de Riesling Langenlois Urgestein van Ehn, van verweerd oergesteente. Wil je verder, proef dan de Ried Heiligenstein, van de beroemdste wijngaard van het Kamptal.
- Voor een bijzondere avond: een Smaragd van Lagler, zoals de Grüner Veltliner Steinporz, de Hinter der Burg of de Riesling Ried 1000-Eimerberg, van een van de steilste hellingen boven Spitz.
- Voor wie iets anders zoekt: Roter Veltliner van Josef Fritz, zoals de Wagram Terrassen of de Ried Steinberg, of de droge, geurige Gelber Muskateller van het NÖ Landesweingut.
- Voor rood: de sappige Zweigelt van het NÖ Landesweingut of van Schloss Bockfliess, de fluwelige Majestät St. Laurent en de Blaufränkisch van Weingut Kerschbaum uit Horitschon: de Blaufränkisch, de Ried Hochäcker en als topwijn de Ried Dürrau.
Het NÖ Landesweingut is het wijngoed van de wijnbouwschool in Krems, waar generaties Oostenrijkse wijnmakers zijn opgeleid. Schloss Bockfliess is een historisch slotwijngoed in het Weinviertel, waar sinds 2000 de wijnbouwersfamilie Pfaffl de wijngaarden en de kelder verzorgt. Van Pfaffl zelf hebben we ook de Vom Haus Grüner Veltliner, een frisse huiswijn om jong te drinken.
Wat eet je bij Oostenrijkse wijn?
Door de frisse zuren en het droge karakter is Oostenrijkse wijn een echte tafelwijn. Grüner Veltliner is bovendien een van de weinige wijnen die lastige groenten als asperges en artisjok aankan:
| Gerecht | Wijnstijl | Onze fles |
|---|---|---|
| Wiener Schnitzel | Sappige Grüner Veltliner | Lagler Himmelsrichtungen Federspiel |
| Witte asperges met ham en ei | Frisse, kruidige Grüner Veltliner | NÖ Landesweingut Grüner Veltliner |
| Sushi en sashimi | Strakke, droge Riesling | Ehn Riesling Langenlois Urgestein |
| Thais of Vietnamees met verse kruiden | Droge, geurige Gelber Muskateller | NÖ Landesweingut Gelber Muskateller |
| Kip of gebraden varkensvlees | Volle Roter Veltliner | Josef Fritz Wagram Terrassen |
| Hert, ree of lamsbout | Kruidige Blaufränkisch | Kerschbaum Blaufränkisch of Ried Hochäcker |
| Eend of paddenstoelen | Fluwelige St. Laurent | Schloss Bockfliess Majestät St. Laurent |
Meer ideeën vind je bij wijn bij asperges, wijn bij sushi en in onze gids welke wijn bij wild, waar Blaufränkisch en Zweigelt een vaste plek hebben.
Oostenrijk, Duitsland of de Elzas?
Riesling groeit in alle drie, maar het etiket vertelt niet altijd hetzelfde. In Duitsland kan Riesling kurkdroog zijn (trocken) of juist zoet, zoals veel Kabinett en Spätlese. In de Elzas is Riesling meestal droog en wat voller, soms met een vleugje restzoet. Oostenrijkse Riesling is vrijwel altijd droog, met de spanning van Duitsland en het lichaam van de Elzas. Wie twijfelt over zoetheid, zit bij een Oostenrijkse fles dus zelden fout. Lees ook onze gids over de Elzas voor de Franse kant van het verhaal.
Veelgestelde vragen over Oostenrijkse wijn
Proef het zelf
Het verschil tussen een Federspiel en een Smaragd, of tussen Zweigelt en Blaufränkisch, proef je het snelst naast elkaar. Op onze proefdagen staan de flessen open in ons proeflokaal in Fort aan de Drecht in Uithoorn. Liever persoonlijk advies? Je bent welkom bij Wijnhuis Heemstede, Zandvoortselaan 159a in Heemstede, van dinsdag tot en met zaterdag. Thuis vergelijken kan ook: bekijk alle Oostenrijkse wijnen, kies de Oostenrijk-box met Zweigelt en twee Grüner Veltliners, of stel je eigen proefdoos samen.